Warning: Undefined array key "https://psycholog-poznajsiebie.pl/wypalenie-zawodowe/" in /home/platne/serwer291121/public_html/psycholog-poznajsiebie.pl/wp-content/plugins/wpa-seo-auto-linker/wpa-seo-auto-linker.php on line 192
Warning: Undefined array key "https://psycholog-poznajsiebie.pl/kontakt/" in /home/platne/serwer291121/public_html/psycholog-poznajsiebie.pl/wp-content/plugins/wpa-seo-auto-linker/wpa-seo-auto-linker.php on line 192
Kierowca też może być przeciążony. O stresie, którego często nie widać
Kierowca zawodowy spędza wiele godzin za kierownicą. Dla osoby z zewnątrz może to wyglądać jak praca polegająca przede wszystkim na prowadzeniu samochodu.
W rzeczywistości jest to zawód wymagający ciągłej koncentracji, odpowiedzialności i odporności na zmienne warunki.
Korki, presja czasu, nieprzewidywalne zachowanie innych uczestników ruchu, problemy techniczne, wymagający klienci, długie godziny pracy i brak regularnego odpoczynku mogą stopniowo zwiększać poziom napięcia.
W przypadku kierowcy dochodzi jeszcze jeden szczególny problem: zmęczenie psychiczne może mieć bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa na drodze.
Co najbardziej stresuje kierowcę?
Źródeł stresu jest wiele. Co istotne, nie zawsze jest to samo prowadzenie pojazdu.
Presja czasu
Kierowca może mieć określony termin dostawy, godzinę odbioru albo konkretny harmonogram.
Na drodze nie wszystko jednak zależy od niego.
Korek, wypadek, remont drogi, awaria czy opóźnienie na załadunku mogą sprawić, że plan przestaje być możliwy do zrealizowania.
Mimo to presja często pozostaje.
Pojawia się myśl:
„Muszę zdążyć.”
Problem zaczyna się wtedy, gdy presja terminu prowadzi do ignorowania własnego zmęczenia, potrzeby odpoczynku czy bezpieczeństwa.
Odpowiedzialność za bezpieczeństwo
Kierowca odpowiada nie tylko za siebie.
W zależności od rodzaju pracy może odpowiadać za pasażerów, przewożony towar, pojazd oraz innych uczestników ruchu.
Kilka godzin koncentracji za kierownicą oznacza stałą konieczność obserwowania otoczenia i podejmowania decyzji.
To obciążenie może być szczególnie duże w przypadku kierowców samochodów ciężarowych, autobusów, taksówek czy pojazdów wykonujących przewóz osób.
Samotność w pracy kierowcy
Jednym z mniej oczywistych zagrożeń dla zdrowia psychicznego kierowcy jest samotność.
Wielogodzinna jazda może oznaczać przebywanie samemu, z dala od rodziny i znajomych.
W przypadku kierowców wykonujących długie trasy dochodzi również życie w ciągłym przemieszczaniu się. Trudniej wtedy utrzymać regularny rytm dnia, relacje społeczne i aktywność poza pracą.
Człowiek może być przez wiele godzin otoczony innymi uczestnikami ruchu, a jednocześnie doświadczać dużej izolacji społecznej.
Zmęczenie to nie brak profesjonalizmu
W niektórych środowiskach zawodowych funkcjonuje przekonanie, że dobry kierowca powinien „wytrzymać”.
To niebezpieczny sposób myślenia.
Zmęczenie nie jest dowodem słabości.
Organizm ma swoje ograniczenia. Jeżeli człowiek jest przemęczony, jego zdolność do koncentracji i podejmowania decyzji może się pogarszać.
Dlatego odpoczynek nie jest luksusem ani stratą czasu.
Jest częścią bezpiecznego wykonywania zawodu.
Kierowca prowadzący własną działalność – dodatkowa presja
Szczególnie interesująca jest sytuacja kierowcy, który prowadzi własną działalność gospodarczą.
Wtedy nie jest wyłącznie kierowcą.
Jest jednocześnie przedsiębiorcą.
Musi zdobywać zlecenia, rozmawiać z klientami, pilnować dokumentów, kontrolować koszty, organizować transport, dbać o pojazd i terminowo realizować zlecenia.
Może pojawić się pokusa przyjmowania wszystkiego.
Kolejne zlecenie.
Kolejna trasa.
Jeszcze jeden kurs.
Bo przecież rata samochodu, paliwo, ubezpieczenie i inne koszty same się nie zapłacą.
Właśnie tutaj szczególnie ważne stają się granice.
Nie każda trasa i nie każdy klient są warte swojej ceny
Prowadzenie własnej działalności może powodować przekonanie, że trzeba przyjąć każde zlecenie.
Nie zawsze.
Jeżeli klient regularnie:
- zmienia ustalenia,
- wymaga nierealnych terminów,
- kontaktuje się o każdej porze,
- próbuje przerzucać odpowiedzialność,
- nie respektuje uzgodnionych warunków,
- oczekuje dodatkowej pracy bez dodatkowego wynagrodzenia,
warto zastanowić się, czy taka współpraca jest rzeczywiście opłacalna.
Nie tylko finansowo.
Koszt psychiczny również jest kosztem prowadzenia działalności.
Kierowca nie musi odbierać telefonu przez całą dobę
Własna firma nie oznacza obowiązku ciągłej dostępności.
Można ustalić godziny kontaktu.
Można oddzwonić później.
Można poinformować klienta, że podczas prowadzenia samochodu telefon nie będzie odbierany.
Można powiedzieć:
„Jestem teraz w trasie. Oddzwonię po zakończeniu jazdy.”
To nie jest brak profesjonalizmu.
Wręcz przeciwnie – jest to odpowiedzialne zachowanie.
Trudny pasażer lub klient nie musi przejmować kontroli nad emocjami kierowcy
Kierowcy pracujący z ludźmi mogą spotykać się z agresją, pretensjami i nieuzasadnionymi wymaganiami.
Pasażer może być zdenerwowany.
Klient może być niezadowolony.
Dyspozytor może wywierać presję.
Nie oznacza to jednak, że kierowca powinien przyjmować każdą formę zachowania.
W granicach swoich obowiązków zawodowych może komunikować zasady i odmawiać zachowań, które przekraczają dopuszczalne granice.
Nie każdy konflikt trzeba wygrywać.
Ale nie każdy konflikt trzeba również znosić za wszelką cenę.
Praca kierowcy może utrudniać życie prywatne
Nieregularne godziny pracy, nocne przejazdy i długie trasy mogą utrudniać utrzymywanie regularnego życia rodzinnego.
Z czasem może pojawić się poczucie, że kierowca jest obecny przede wszystkim fizycznie, a psychicznie nadal znajduje się w pracy.
Po powrocie do domu może być tak zmęczony, że nie ma energii na rozmowę, aktywność czy odpoczynek.
To może prowadzić do napięć w relacjach.
Dlatego warto pamiętać, że praca jest częścią życia, a nie całym życiem.
Wypalenie zawodowe kierowcy
Długotrwałe przeciążenie może prowadzić do wypalenia.
Kierowca, który wcześniej wykonywał swoją pracę z zaangażowaniem, może zacząć odczuwać obojętność, irytację i niechęć do kolejnych tras.
Może pojawić się:
- chroniczne zmęczenie,
- drażliwość,
- problemy ze snem,
- spadek motywacji,
- poczucie uwięzienia w pracy,
- trudności z odpoczynkiem,
- wycofanie z życia rodzinnego,
- przekonanie, że „już nie mam siły”.
To sygnały, których nie warto ignorować.
Jak kierowca może chronić swoje zdrowie psychiczne?
Nie istnieje jedna metoda, która rozwiąże wszystkie problemy. Duże znaczenie mają jednak podstawowe granice.
Planuj czas pracy i odpoczynku
Nie traktuj odpoczynku jako czegoś, co robisz dopiero wtedy, gdy zostanie wolna chwila.
Regeneracja powinna być elementem planu.
Nie odpowiadaj na wiadomości podczas prowadzenia
Telefon może poczekać.
Bezpieczeństwo nie.
Nie przyjmuj każdego zlecenia
Jeżeli zlecenie jest permanentnym źródłem konfliktu i stresu, jego finansowa opłacalność może być pozorna.
Oddziel pracę od życia prywatnego
Po zakończeniu pracy spróbuj stworzyć choćby krótką przestrzeń, w której nie zajmujesz się trasami, klientami i samochodem.
Dbaj o relacje
Kontakt z rodziną, przyjaciółmi i innymi ludźmi jest ważnym przeciwważeniem dla samotności związanej z pracą.
Kiedy warto skorzystać z pomocy psychologicznej?
Nie każdy trudny okres oznacza zaburzenie psychiczne.
Jeżeli jednak stres utrzymuje się długo, narasta i zaczyna wpływać na sen, relacje, funkcjonowanie zawodowe lub życie poza pracą, warto potraktować go poważnie.
Pomoc psychologiczna może być szczególnie ważna wtedy, gdy człowiek ma poczucie, że sam nie jest już w stanie odzyskać równowagi.
Nie trzeba czekać do momentu całkowitego wyczerpania.
Kierowca nie jest maszyną
W zawodzie kierowcy łatwo skupić się na samochodzie, trasie, czasie i wyniku.
Tymczasem za kierownicą siedzi człowiek.
Człowiek, który się męczy.
Człowiek, który może się stresować.
Człowiek, który może mieć problemy rodzinne, gorszy dzień albo po prostu potrzebować odpoczynku.
Dlatego dbanie o zdrowie psychiczne kierowców powinno być traktowane jako element bezpieczeństwa, a nie jako oznaka słabości.
Nie trzeba przyjmować każdej trasy. Nie trzeba być dostępnym przez całą dobę. Nie trzeba zadowalać każdego klienta. Nie trzeba udowadniać swojej wartości tym, jak długo potrafimy pracować.
Dobry kierowca to nie tylko osoba, która bezpiecznie dociera do celu.
To również człowiek, który potrafi rozpoznać własne granice i wie, że czasami najbezpieczniejszą decyzją jest powiedzieć:
„Dzisiaj już nie jadę dalej. Potrzebuję odpoczynku.”